z napisanej w 2004 roku pracy

Struktura transportu pasażerskiego w Europie

Statystyki transportu pasażerskiego w Europie nie są dokładne, zwłaszcza w zakresie liczby przejazdów samochodami osobowymi. Według danych CEMT[1]

Liczba pasażerokilometrów zarejestrowanych w obecnej UNII EUROPEJSKIEJ, w Szwajcarii, Turcji i byłej Jugosławii we wszystkich gałęziach wzrosła z 2922mld w 1980 roku do 3868 mld w 1990 roku i był to wzrost o 2,2% większy niż notowany w tym samym okresie w przewozach ładunków. W istotny sposób uległa zmianie w latach1970-1980 struktura gałęziowa przewozów.

Znaczenie transportu samochodowego

Rozwój transportu samochodowego w wielkiej mierze wpływa na wzrost ruchu turystycznego oraz sprzyja odkrywaniu nowych miejsc atrakcyjnych turystycznie nawet jeżeli położone są z dala od głównych dróg[2]. Główne czynniki wpływające na rozwój transportu indywidualnego to:

• rozwiniety przemysł motoryzacyjny, o czym świadczy tempo parku samochodowego na świecie. W 1970 roku było na świecie 194 mln sztuk samochodów osobowych a już 20 lat póżniej dwa razy więcej. W Polsce wzrost ten jest większy: z 479 tys. sztuk w 1970 roku do 6,8 mln w 1993 roku (ponad 14 – krotny).[3]
• Sieć dróg i autostrad pozwoliła w latach 70. na otwarcie obszarów Europy Południowej dla turystyki międzynarodowej tak, że dziś basen Morza Śródziemnego to jeden z największych obszarów recepcji turystycznej na świecie;
• Zalety motoryzacji indywidualnej tzn swoboda wyboru miejsca przeznaczenia, tras, etapów i przerw podróży.
• Coraz większa rola wypożyczalni samochodów osobowych; poszerzanie galerii marek i dostepności wypożyczalni, ochrona ubezpieczeniowa i usługi dodatkowe jako elementy zachecajace i zdobywające nowych klientów[4]

Ściśle związane z funkcjonowaniem przewozów turystycznych są usługi taxi świadczone w takich punktach jak porty lotnicze, dworce kolejowe itp. Turyści korzystający z autokaru kierują się jego zaletami, na których czele można wymienić przyjemność podróżowania i duży komfort. Autokar podobnie jak samochód zapewnia klientom mozliwośc penetracji i mobilność, a jednocześnie  może też świadczyć większy zakres usług. Nowoczesne autokary zapewniaja panoramiczny widok, usługi kuchni pokładowej, miejsca do leżenia, video, dostepnośc toalety, klimatyzację.[5]

Perspektywy transportu kolejowego

Transport kolejowy zajmuje znaczące miejsce w historii turystyki. I choć kolej utraciła w ostatnich kilkudziesieciu latach swoją czołową pozycję w tym zakresie, to jednak podejmuje wiele wysiłków, których celem jest nakłonienie wielu turystów do korzystania z jej usług. W tym celu podjęto następujące przedsięwzięcia:[6] :

• zwiększenie komfortu podróży i umocnienie usług dostępnych w pociagach (przykładem mogą być francuskie koleje oferujace odrębne miejsca dla rodzin, biznesmenów czy grup, posiada nowoczesne kuszetki, wagony sypialne z kabinami, restauracje i inne usługi jak np. kino czy dyskoteka)

Szczególnie niecodzienny zetsaw usług wprowadził angielski system „intercity Pullman”, gdzie można skorzystać z nastepujących udogodnień: salonu pullmanowsiego z napojami i przekąskami oraz stanowiskami biurowymi na głównych dworcach, śniadanie , obiad i kolacja podawane do zajmowanego fotela, telefon w pociagu, bezpłatne miejsce na parkingu stacji wyjazdowej przez 24h, 15% zniżki na samochód wynajety na dworcu, kupon upoważnijacy do gratisowej konsumpcji w barze znajdujacym się w składzie pociągu, bezpłatny całodzienny bilet do londyńskiego metra.[7]

• zwiększenie prędkości
• rozwijanie sieci połączeń międzynarodowych gwarantujących wysoką jakość i szybkość, np. TEE[8] czy TEN[9]
• rozwijanie usług „auto kuszetek” – czyli możliwość podróżowania pasażerów wraz z samochodami
• ujednolicanie taryf oraz wprowadzanie specjalnych taryf dla turystów w ruchu miedzynarodowym  (weekendowe, młodzieżowe, grupowe)

Tab. 1. Rozzwój sieci szybkich kolei w Europie w latach 1981 – 1998

[10]

• tworzenie produktu turystycznego, np. sieć hoteli tworzona przez przedsiębiorstwa kolejowe

Do celów czysto turystycznych są wykorzystywanekoleje specjalne, czyli koleje

Zębate, kolejki liniowe, wyciągi. Kolejki wąskotorowe to szczególna forma transportu kolejowego, która może być świetnym przykładem produktu turystycznego.

Warunki rozwoju transportu lotniczego

Dzieki głównej swej zalecie – prędkości, znaczenie transportu lotniczego w obsłudze ruchu turystycznego w ostatnich latach jest coraz większe.[11]

W efekcie postępu technicznego i organizacyjnego rola transportu lotniczego umacnia się na rynku przewozowym. Przykładem rewolucyjnych zamierzeń jest projektowanie samolotów orbitalnych, pozwalających odbyć podróż do okoła świata w 120 minut, Francja zamierza budować samoloty „Concorde” drugiej generacji, który osiągnałby prędkość przekraczającą 22 – krotnie prędkość dźwięku, a jego zdolność przewozowa wynosiłaby 200 pasażerów, tj dwa razy  więcej niż obecnie.[12]

Transport lotniczy jest gałęzią szczególnie dogodną w przypadku ruchu turystycznego na długich dystansach. Rozwój transportu lotniczego spowodował znaczny wzrost ruchu w kierunku północ – poludnie. Pojawiło się wiele połączeń lotniczych Europy z Afryką , Ameryki Połnocnej z Karaibami, Japonii z Azją Południowo – Wschodnią. Kraje położone na poludniu stały się wielkimi obszarami recepcji turystycznej. O dynamice rozwoju przewozów lotniczych decyduje coraz większy na nie popyt oraz tworzone przez lata solidne podstawy materialne podaży dobrej jakości usług (nowoczesny tabor , dobrze zorganizowane i wyposażone porty, komputerowe systemy rezerwacji, usługi towarzyszące)

Cywilny transport lotniczy reprezentują dwa typy towarzystw lotniczych:

1. eksploatujące linie regularne
2. loty czarterowe

Czarter jest to umowa o przewóz ludzi lub towarów w nieregularnym transporcie morskim lub lotniczym; może dotyczyć jednego rejsu lub dłuższego, uzgodnionego w umowie okresu czasu.[13] Towarzystwa oferujace usługi czartowe przyciągają klientów proponujac rozmaite obnizki cen biletów  i inne udogodnienia.  Powstanie i rozwój towarzystw czarterowych związane jste przede wszystkim z rozwojem ruchu turystycznego. Firmy czarterowe stosują różne sposoby dla przyciągnięcia klientów, np. taryfy wakacyjne.

Na polskim rynku pasażerskich linii lotniczych rozpoczęła się walka o klienta. Coraz częściej linie kuszą klientów specjalnymi ofertami. Polska posiada swoją linię lotniczą Polskie Linie Lotnicze LOT. Powstała ona 1 stycznia 1929 r. w wyniku połączenia dwóch towarzystw lotniczych: Polskiej Linii Lotniczej „Aerolloyd”, będącej pod kontrolą kapitału Niemiec oraz Towarzystwa Komunikacji Powietrznej „Aero” (które powstało z inicjatywy Związku Lotników Polskich)[14]. Obecnie, LOT jest firmą o wieloletniej tradycji. Profesjonalizm obsługi był wielokrotnie nagradzany m.in. nagrodami Best Eastern European Airline (Najlepsza Linia Lotnicza Europy Wschodniej). W roku 1996 LOT utworzył EuroLOT – spółkę obsługującą loty krajowe. Jest także współwłaścicielem innych spółek. Polskie Linie Lotnicze są członkiem aliansu lotniczego Star Alliance. Polska flota złożona jest dziś z 50 samolotów i jest jedną z najnowocześniejszych na świecie. Charakterystycznego żurawia (projekt autorstwa Tadeusza Gronowskiego) rozpoznają prawie wszyscy, a polscy piloci cieszą się uznaniem zarówno w Polsce, jak i na świecie.

Żegluga pasażerska w obsłudze ruchu turystycznego.

Mimo, że żegluga pasażerska nie odgrywa znacznej roki w obsłudze ruchu turystycznego, wśród gałęzi transportu turystycznego ma ona najbogatszą historię. Do II wojny światowej statek był jedynym środkiem transportu transoceanicznego umożliwiającym np. przemieszczanie emigrantów do kraju Ameryki Północnej.

Transport wodny można rozpatrywać w trzech kategoriach:

• przewozy regularne miedzy dwomaportami morskimi czy śródladowymi (linie morskie, linie rzeczne, przewozy po jeziorach)
• wycieczki statkiem łączace w sobie funkcję przemieszczenia i zakwaterowania
• jachting ( jachy pełnomorski, jachty śródlądowe).

Rozwój wyżej wymienionych form pasażerskich przewozów możliwy jest w warunkach  dysponowania nowoczesną infrastrukturą portową.[15]

—

[1] Tendences du transport europeen et besoins en infrastructure. CEMT, Paryż 1995

[2] H. Borne, A. Doliński „Organizacja Turystyki” Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne1998 rok

[3] „Rocznik Statystyczny” 1994 GUS Warszawa 1994

[4] Zenon Dereszkiewicz, „Kierunki rozwoju infrastruktury transportowej i jej znaczenie dla rozwoju turystyki” „Turystyka szansa rozwoju kraju” materiały pokongresowe Warszawa 1996

[5] H. Borne, A. Doliński „Organizacja Turystyki” Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne1998 rok

[6] Zenon Dereszkiewicz „Kierunki rozwoju infrastruktury transportowej i jej znaczenie dla rozwoju turystyki” „Turystyka szansa rozwoju kraju” materiały pokongresowe Warszawa 1996

[7] H. Borne, A. Doliński „Organizacja Turystyki” Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne1998 rok

[8] Trans Europ Express

[9] Trans Europ Nuit

[10] Źródło: Opracowanie na podstawie : „ Grande Vitesse, um reseau pour l’Europe. Union Internationale des Chemin de fer”, oraz G. Ellewanger, M. Wilckens „High Speed for Europe“ „Japan Railway and Transport Review“ nr 3 pażdziernik 19993

[11] Zenon Dereszkiewicz „Kierunki rozwoju infrastruktury transportowej i jej znaczenie dla rozwoju turystyki” „Turystyka szansa rozwoju kraju” materiały pokongresowe Warszawa 1996

[12] H. Borne, A. Doliński „Organizacja Turystyki” Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne1998 rok

[13] definicja według słownika portalu interia.pl

[14] H. Borne, A. Doliński „Organizacja Turystyki” Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne1998 rok

[15] Zenon Dereszkiewicz „Kierunki rozwoju infrastruktury transportowej i jej znaczenie dla rozwoju turystyki” „Turystyka szansa rozwoju kraju” materiały pokongresowe Warszawa 1996